Schalkwijker Buitenwaard

Iedereen laten genieten van een prachtige, gevarieerde riviernatuur in de Buitenwaard waar hoog- en laagwater voor dynamiek zorgen. Een Buitenwaard waarin de natuur optimaal beleefd kan worden. Waar bezoekers kunnen wandelen en struinen. En waar bovendien de hoogwaterveiligheid wordt vergroot. Dat is wat we in de Schalkwijker Buitenwaard willen realiseren.

Content Paragraphs

Over de Buitenwaard

De Schalkwijker Buitenwaard (of gewoonweg de Buitenwaard) ligt in de gemeente Houten, tussen Schalkwijk en Den Oord, ten westen van Wijk bij Duurstede. Het uiterwaardengebied bestaat hier uit voornamelijk grasland. Door de relatief hoge ligging van de uiterwaard in combinatie met het gestuwde karakter van de Lek is de invloed van de rivier op de Buitenwaard zeer beperkt. Bij Hagestein ligt namelijk een stuw, waardoor de Lek een vast waterpeil heeft.

Initiatief

Staatsbosbeheer en K3 hebben de wens om de natuur in de Schalkwijker Buitenwaard in fases gevarieerder te maken. De Schalkwijker Buitenwaard is onderdeel van het Utrechtse natuurnetwerk en bestaat nu vooral uit graslanden. Dit gebied kan veel opleveren voor planten, dieren en bezoekers als de invloed van het rivierwater een kans krijgt. Er is een eerste schetsplan ontwikkeld om deze uiterwaard anders in te richten. Door onder andere het graven van een nevengeul in combinatie met kleiwinning ontstaat nieuwe, dynamische riviernatuur. De dijkzone en enkele hogere delen blijven kruidenrijk grasland en weidevogelgebied, terwijl andere delen van het gebied natter en moerassiger worden en dus geschikt voor watervogels. Bovendien wordt mogelijk een bijdrage geleverd aan de hoogwaterveiligheid en waterkwaliteit. In het plan is ook ruimte gemaakt voor het genieten van deze natuur door bijvoorbeeld wandelen, struinen en vogels kijken.

Het plan

Staatsbosbeheer en K3 hebben een eerste plan gemaakt om de westelijke helft van de Buitenwaard anders in te richten. Dit gebied is ongeveer 67 hectare groot. Het plan bestaat uit het verlagen van de uiterwaard en het graven van een nevengeul, waardoor riviergebonden processen als stroming, erosie en sedimentatie weer kunnen plaatsvinden en de natuur zich kan ontwikkelen. Het plan is om een nevengeul te graven die benedenstrooms (aan de westzijde) op de rivier wordt aangesloten. De bestaande plas wordt in de nevengeul ingepast. De geul krijgt natuurvriendelijke oevers.

De geul wordt gerealiseerd door het afgraven van klei en de nevengeul kan mogelijk bijdragen aan de hoogwaterveiligheid (dijkversterking en waterstandsverlaging). Ook ontstaan er mogelijkheden voor recreatief medegebruik (struinen en wandelen). Ten slotte kan mogelijk ook invulling worden gegeven aan de doelstellingen vanuit de Kaderrichtlijn Water (KRW), zoals het herstel van paaigebieden voor riviervissen die nu nog bedreigd zijn.

Natuurontwikkeling

Het afgraven van klei biedt optimale kansen voor natuurontwikkeling. Kleigrond is over het algemeen voedselrijk. Dat betekent dat er snel grassen groeien, waardoor andere planten geen kans krijgen om te groeien. Door de klei weg te halen, ontstaat er een meer gevarieerde en voedselarme uitgangssituatie voor de ontwikkeling van allerlei plantensoorten.

Hoogwaterveiligheid

Bij hoogwater stroomt de nieuw te graven nevengeul mee met de rivier. De rivier krijgt bij hoge waterstanden dus meer ruimte. Wij verwachten dat de geul daardoor bijdraagt aan de waterveiligheid en verkleining van het overstromingsgevaar van het Eiland van Schalkwijk (en de rest van de dijkring). Dit wordt nader onderzocht.

Landbouw

Zo lang de oostelijke helft van de Buitenwaard landbouwkundig in gebruik is, houden we het water daar uiteraard weg. In het ontwerp is hiermee rekening gehouden door een dwarskade aan te leggen, die mogelijk als beheerpad voor Staatsbosbeheer gebruikt kan worden. De oostelijke punt van de Buitenwaard bestaat grotendeels uit maisland. In de huidige situatie is nabij de maisakkers al een soort dwarskade aanwezig. Zo’n dwarskade kan straks tevens als beheerpad dienst doen bij hogere waterstanden.

Denk mee!

We bevinden ons nog helemaal in de beginfase van de planvorming. Wij nodigen u van harte uit om mee te denken over het voorgenomen plan. Waar mogelijk nemen wij uw ideeën mee in de verdere planvorming. U kunt daarvoor contact opnemen met Iwan Reerink via i.reerink@k3.nl of via 024 348 88 54.

Notitie Reikwijdte en Detailniveau
Vanaf 7 november tot 19 december 2018 heeft de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD), ook wel het startdocument genoemd, ter inzage gelegen en was er de mogelijkheid om erop te reageren. In de NRD staan de hoofdlijnen van het plan zoals de achtergrond, het doel en het uit te voeren onderzoek dat moet leiden tot een keuze voor een voorkeursontwerp. 

Milieueffectrapportage
De NRD is de eerste stap van de procedure voor de milieueffectrapportage (MER). Met het opstellen van een MER worden de milieueffecten van het project in beeld gebracht op het gebied van archeologie, bodem, cultuurhistorie en veiligheid. Het MER leidt tot een keuze voor het definitieve ontwerp van het herinrichtingsplan. Ook dient de MER als onderbouwing voor de vergunningsaanvragen. Voor dit plan is een ontgrondingsvergunning, watervergunning, omgevingsvergunning en mogelijk een vergunning op grond van de Wet natuurbescherming nodig.

Brochure
Wij hebben ook een brochure uitgegeven over het voorgenomen plan. Deze brochure kunt u lezen en downloaden via de link hieronder.

Images