Put Kraaijenvanger - Olburgen

Put Kraaijenvanger is een oude diepe zandwinplas in Olburgen (Gelderland). De plas is ontstaan door zandwinning in de jaren '60 en '70. Door de manier van zandwinning in die tijd is de plas diep met steile oevers. Daarom is er nu weinig (onderwater)leven te vinden. Het water in de plas staat in directe verbinding met de IJssel. Daardoor hebben de rivier en waterstand veel invloed op het gebied.

Rondom de plas vind je landbouwgronden. Langs de oevers staan bomen en struiken en op enkele plekken oeverplanten. De grote diepte van de plas en de steile oevers zorgen ervoor dat planten en dieren zich niet goed kunnen vestigen en ontwikkelen. Put Kraaijenvanger is een natuurgebied, maar heeft weinig natuurwaarde. 

Afbeelding: inrichtingsplan (voor het zijaanzicht van het plan: zie de brochure van april 2026 bij het kopje 'downloads')

Door herinrichting willen we de plas natuurvriendelijker en landschappelijk sterker maken door:

• Het aanleggen van flauwe, natuurvriendelijke oevers;
• het maken van geulen en ondieptes, afgewisseld met zandige ruggen en het terugbrengen van oeverwallen; 
• verbeteren van de doorstroming zodat het watersysteem beter samenwerkt met de rivier;
• het water ondieper maken zodat zonlicht de bodem beter kan bereiken en water- en oeverplanten hier kunnen groeien.

Bij het ontwerp hebben we nadrukkelijk gekeken naar de werking van de IJssel en Natura2000-doelstellingen. De oude rivierloop, stroomruggen en oeverwallen die nog herkenbaar zijn in het reliëf, vormen het uitgangspunt voor het plan. Het natuurlijke rivierlandschap is leidend. 

Relatie met Olburgsche Waard

Ten zuiden van Put Kraaijenvanger zijn plannen voor de aanleg van een KRW-geul (Kaderrichtlijn Water) door Rijkswaterstaat. Meer daarover lees je hier. De geul die Rijkswaterstaat wil realiseren is mede de aanleiding voor de herinrichting van de plas. De geul kan op die manier beter stromen. Tegelijk ontstaan er in de strangen rustige plekken en paaiplaatsen voor vissen, en ondiepe zones waar watervogels zoals steltlopers, plevieren en lepelaars voedsel kunnen zoeken. De vrijkomende grond kunnen we dichtbij - in Put Kraaijenvanger - opnieuw gebruiken. Dat transport vindt dus binnen het projectgebied plaats.

De herinrichting van de plas is een apart project, maar sluit hier wel ruimtelijk en landschappelijk op aan. Uiteindelijk vormen beide plannen één geheel.

Als Grondbank GMG zijn we al langer aan het werk in Olburgen. Dat gaat om de plas ten zuiden van Olburgen ter hoogte van de Dierenseweg. De huidige herinrichting van deze plas loopt om meerdere redenen niet zo snel als we hadden gehoopt. We verwachten daar voor eind 2027 vanuit het KRW-IJssel-programma een flinke inhaalslag te kunnen maken. Deze locatie is enkel per schip bereikbaar.

Afbeelding: referentiebeeld toepassing grondstromen

Grondbank GMG, onderdeel van de K3 organisatie, is gespecialiseerd in het toepassen van grond en baggerspecie. Grond (landbodem) komt vrij bij bijvoorbeeld grond-, weg- en waterbouwprojecten. Baggerspecie (waterbodem) komt vrij bij het onderhoud van sloten, kanalen, rivieren en havens. Samen met grondeigenaren, omgeving en overheden biedt Grondbank GMG lokale oplossingen door het toepassen van deze materialen. Bijvoorbeeld door het te gebruiken bij de aanleg van geluidswallen en bij het herinrichten van diepe voormalige zandwinplassen waar flora en fauna zich vervolgens kunnen ontwikkelen. Dat laatste is het geval bij Put Kraaijenvanger.

Afbeelding: referentiebeeld aanvoer grondstromen

De huidige kwaliteit van de bodem van Put Kraaijenvanger is onderzocht en heeft de kwaliteit “matig verontreinigd”. Ook van de bovengrond van het gebied waar de KRW-geul moet gaan komen, is inmiddels bekend dat dit ook dezelfde kwaliteit betreft.

Voor de herinrichting van de plas mag grond en bagger (waterbodem) gebruikt worden die uit dezelfde kwaliteit bestaat of schoner. Verder is het uitgangspunt dat er geen effect mag zijn op het grondwater en het oppervlaktewater. Hiervoor wordt nog een vergunningsprocedure doorlopen bij Rijkswaterstaat. In deze vergunning wordt uiteindelijk vastgelegd welke kwaliteit de toe te passen grond en bagger mag zijn. Overigens zal de bovenste halve meter bestaan uit grond die overeenkomt met het herverontreinigingsniveau van de IJssel. Dit wil zeggen wat de rivier zelf nu aan slib afzet. Dit staat gelijk aan de kwaliteit “licht verontreinigd”.

Het plan voor Put Kraaijenvanger is een eerste ontwerp. We onderzoeken eerst of het ontwerp rivierkundig haalbaar is en past binnen de geldende kaders. Daarna volgt een verdere uitwerking van het ontwerp en de wijze van uitvoeren, inclusief vergunningen en aanvullende onderzoeken.

Het vervolg:

• Medio 2026 aanvraag vergunning bij Rijkswaterstaat. Deze vergunning gaat enkel over de inrichting, die wordt getoetst aan de rivierkundige effecten. 
• Daarna volgt een verdere uitwerking van het ontwerp en de wijze van uitvoeren (per schip of per vrachtwagen). Hiervoor worden gedurende de tweede helft van 2026 onderzoeken uitgevoerd. 
• Zodra hier meer over bekend is (we verwachten in het najaar van 2026) volgt een tweede inloopbijeenkomst. 
• Vervolgens vragen we eind 2026 de resterende vergunningen aan. Dit gaat onder andere om vergunningsaanvragen voor: het toepassen van grond of baggerspecie in een oppervlaktewaterlichaam (bij Waterschap Rijn en IJssel), flora- en fauna-activiteiten (bij provincie Gelderland) en een omgevingsvergunning voor de werkzaamheden (afhankelijk van de uitvoeringswijze, zowel bij de gemeente als bij het waterschap). 

De uitvoering van de werkzaamheden wordt ingeschat op ongeveer 10 jaar.

Informatiemomenten

Bij het verder uitwerken van het idee voor een herinrichting vinden wij het belangrijk dat mensen uit de omgeving meedenken. Ideeën helpen ons het plan te verbeteren. Daarom organiseerden we op woensdag 15 april 2026 een eerste inloopbijeenkomst voor de omgeving. De input vanuit de omgeving willen we dan ook graag meenemen in de volgende fase van het definitieve ontwerp, de onderzoeken, benodigde vergunningen en in de uitvoering. In het najaar van 2026 verwachten we een volgende inloopbijeenkomst te organiseren.

Verslagen van de inloopbijeenkomsten zijn binnenkort terug te vinden onder het kopje ‘downloads’.

• Folder april 2026