Oosterhoutse Waarden in stroomversnelling: eerder ruimte voor natuur en water

Op de foto: het gezelschap van Rijkswaterstaat, Staatsbosbeheer, K3, K3Delta en Delgromij bij het projectbord tijdens het startmoment.

In de Oostelijke Polder werken we aan de herinrichting van het gebied. Daarbij ontstaat ruimte voor nieuwe natuur én komen bouwgrondstoffen vrij die hun weg vinden naar de bouwsector. Tijdens het gebiedsbezoek bekeken we samen de voortgang van de herinrichting en vertelde onze gebiedsontwikkelaar en ecoloog, Jildert Hijlkema, over de natuurontwikkeling in het gebied.  

Rijkswaterstaat heeft de wens om de herinrichting van de Oostelijke Polder versneld voor eind 2027 aan te leggen. In juni dit jaar is hiervoor een samenwerkingsovereenkomst gesloten tussen Staatsbosbeheer, Rijkswaterstaat en K3. Zo kan het project al voor eind 2027 bijdragen aan de doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water. In dit deelgebied werken we momenteel aan de aanleg van een geul met natuurvriendelijke oevers en een overstromingsvlakte.

Rob de Bruijn (Rijkswaterstaat): “Door de samenwerking met K3 en Staatsbosbeheer kunnen we de overstromingsvlakte eerder aanleggen dan gepland. Zo ontstaat er al voor eind 2027 meer ruimte voor water en riviernatuur en zetten we een mooie stap richting een betere waterkwaliteit in de Waal.” 

De Oosterhoutse Waarden liggen aan de Waal bij Nijmegen en bestaan uit verschillende deelgebieden. In de Oostelijke Polder werken we de komende jaren aan een nieuwe inrichting van het landschap. Daarvoor zijn we eind juni gestart met het ontgraven van de bovengrond en van de onderliggende klei over een oppervlakte van ruim 13 hectare.  

De bovengrond blijft in het gebied en gebruiken we voor de aanleg van een hoogwatervluchtplaats voor met name de grote grazers in het gebied. De vrijkomende klei plaatsen we in een tijdelijk depot en voeren we afgestemd op de vraag per schip af naar steenfabrieken in de regio.

Binnenkort wordt gestart met het op diepte brengen van de nieuwe geul. Dit doen we door het ontgraven van zand. De geul zorgt in de toekomst samen met de natuurvriendelijke oevers en een overstromingsvlakte voor meer variatie in het gebied. Ook in drogere tijden blijft in diepere delen van de geul water aanwezig. Aantrekkelijk voor verschillende planten en (onderwater)dieren! 

Langs de dijk werken we tegelijkertijd aan een hoogwatervluchtplaats voor dieren. Deze plek biedt dieren een veilige uitwijkmogelijkheid tijdens hoogwaterperiodes.

Foto: aanleg waterregelconstructie (hiermee kan de waterstand geregeld worden).

Bij de werkzaamheden komen keramische klei en zand vrij. Klei is een belangrijke grondstof voor de productie van bakstenen, straatstenen en dakpannen. En zand voor de productie van beton en de aanleg van sportvelden en wegen. Kortom: onmisbaar voor onze woningen, infrastructuur en (sport)voorzieningen! 

Jildert Hijlkema (K3): "Met dit project laten we zien dat de herinrichting van een gebied en het voorzien in bouwgrondstoffen goed samen kunnen gaan. Terwijl we werken aan nieuwe natuur om de biodiversiteit te vergroten, zorgen we ook voor materialen die nodig zijn voor onze woningen en andere gebouwen." 

Samenwerken aan een toekomstbestendig rivierengebied 

De werkzaamheden in de Oostelijke Polder lopen door tot eind 2027. Daarbij werken K3, Staatsbosbeheer en Rijkswaterstaat nauw samen. De aanleg van de hoogwatervluchtplaats loopt door tot en met 2034.

Met de herinrichting van de Dorpspolder, een ander gedeelte van de Oosterhoutse Waarden, kunnen we naar verwachting in 2028 starten. Deze herinrichting is net als de hoogwatervluchtplaats klaar voor eind 2034. In de Dorpspolder gaat het om het ontgraven van klei. Door kleiwinning creëren we hier net achter de zomerkade een laagte, die in hoogwaterperiodes kan overstromen. Wanneer het waterpeil in de rivier weer daalt, is de verwachting dat het water in deze laagte langer blijft staan. Dit is onder meer gunstig voor allerlei soorten amfibieën.  

Foto: streefbeeld moerassig gebied

Door de herinrichting ontstaat een gevarieerd gebied met ruimte voor water, natuur en recreatie. Het gebied zal vrij zijn om te wandelen en struinen, net als in de huidige situatie. De bestaande wandelroutes via de zomerkades en Oude Dorpsstraat zijn zo goed als mogelijk ingepast in het plan. 

Rob Nieuwenhuis, hoofd afdeling Projecten van Staatsbosbeheer: "De herinrichting van de Oosterhoutse Waarden draagt bij aan de ontwikkeling van een aantrekkelijk en gevarieerd rivierengebied. Het rivierwater vast kunnen houden door de nieuwe laagtes is belangrijk. Juist alle overgangen van water naar land zijn soortenrijk en komen de natuur ten goede. Door samen te werken kunnen we verschillende doelen in het gebied met elkaar verbinden." 

In het verleden hebben wij in de Oosterhoutse Waarden, ten noorden van Nijmegen, in een gebied van 135 hectare nieuwe natuur gerealiseerd. Deze herinrichting werd gedaan voor het programma ‘Nadere Uitwerking Rivierengebied (NURG)’, met als doel een brede natuurverbinding langs de Waal. Dit project is grotendeels in 2015 opgeleverd. De laatste jaren hebben we hier alleen nog gewerkt aan de verbeterde landschappelijke inpassing van de oude zandwinplas door een herinrichting van met name de oevers. Dit werk is gedaan door Grondbank GMG (een K3 onderneming), in opdracht van de gemeente Nijmegen. Eind 2025 is het werk afgerond.